SENT | Czy możliwe jest uniknięcie kar w przypadku błędów?

PrawnicyTransportu.plKomentarze (0)

Od ponad roku obowiązuje Ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (tzw. ustawa SENT). W tym czasie nałożono na przedsiębiorców kary za jej naruszenie. Spora ich część została nałożona na przewoźników.

Do częstych uchybień za które zostały nałożone kary należą:

  • nieuzupełnienie numeru licencji transportowej,
  • błąd w numerze rejestracyjnym środka transportu,
  • brak aktualizacji zgłoszenia.

Wobec powyższego warto przyjrzeć się karom przewidzianym w ustawie SENT. W tym wpisie zwrócimy uwagę na problem związany ze stosowaniem kar pieniężnych przewidzianych w ustawie, a w zasadzie na tym, czy istnieje możliwość ich uniknięcia w przypadku gdy naruszenie było bagatelne, niezawinione i stanowi zwykły błąd lub omyłkę, a nie celowe działanie.

RODZAJE KAR w ustawie SENT

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ustawa SENT przewiduje dwa rodzaje kar, w zależności od rodzaju naruszenia:

  • administracyjne kary pieniężne,
  • kary grzywny.

Pierwsze (kary pieniężne) stanowią kary administracyjne nakładane decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego w tzw. trybie administracyjnym. Wiążą się one z obiektywnym stwierdzeniem naruszenia, tzn. nałożenie kary następuje niezależnie od winy. O nałożeniu kary decyduje samo popełnienie naruszenia i bez znaczenia pozostają jego przyczyny. Ustawa o SENT nie przewiduje okoliczności wyłączających odpowiedzialność, jak również miarkowania kar. Naruszenie przepisów jest równoznaczne z nałożeniem kary.

Drugie (kary grzywny) stanowią kary za wykroczenia i nakładane są w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Mogą być one nakładane w formie mandatu karnego jedynie na kierującego przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej lub inspektorów ITD. W przypadku grzywien, w przeciwieństwie do kar pieniężnych, brana jest pod uwagę wina oraz inne subiektywne okoliczności mogące mieć wpływ zarówno na to, czy grzywna zostanie nałożona, jak i to w jakiej wysokości.

Obowiązek nałożenia kary pieniężnej.

W przypadku kar pieniężnych zasadą jest, że w sytuacji gdy organy ujawnią naruszenie określonych obowiązków, nałożenie kary pieniężnej będzie obligatoryjne. Wynika to ze sformułowań którymi posługuje się ustawa: “na podmiot … nakłada się karę pieniężną”, “na przewoźnika nakłada się karę pieniężną”. W przypadku gdyby ustawa posługiwała się sformułowaniami “na podmiot … można nałożyć karę” wówczas jej nałożenie zależałoby od decyzji organu. W przypadku gdy przepis posługuje się sformułowaniem “nakłada się“, nałożenie kary jest obligatoryjne, niezależne od uznania organu, organy nie mają w tym zakresie tzw. luzu decyzyjnego, uznaniowości.

Czy możliwe jest uniknięcie kar?

Tak, pod warunkiem ścisłego i skrupulatnego stosowania się do przepisów ustawy.

brak naruszenia = brak kary

I właśnie skrupulatne stosowanie się do ustawy  jest najlepszym sposobem uniknięcia kar.

Co jednak w sytuacji, gdy dojdzie do naruszenia ustawy,  ale nie w wyniku celowego działania,  tylko  np. błędu, omyłki pisarskiej lub rachunkowej. W takiej sytuacji niestety może być problem z uniknięciem kary, bowiem jak już wcześniej wskazano, w przypadku naruszeń organy nakładają kary, a nie mogą je nałożyć. Zatem naruszenie (zawinione, czy nie zawinione), w przypadku jego ujawnienia, wiąże się z nałożeniem kary:

naruszenie = kara

A to dlatego, że przepisy dotyczące nakładania kar pieniężnych przewidziane w ustawie SENT wiążą nałożenie kar pieniężnych z samym faktem naruszenia, bez względu na jego przyczyny i rozmiar (jest to tzw. odpowiedzialność obiektywna niezależna od winy). W przypadku SENT nie ma miejsca na błędy, nawet te jakby się wydawało najdrobniejsze, jak chociażby zwykłe omyłki pisarskie lub rachunkowe.

Co jednak jeżeli popełni się błąd i organ rozpocznie postępowania dotyczące nałożenia kary?

Wydawać by się mogło, że wobec brzmienia przepisów nie istnieje możliwość uniknięcia kar w takiej sytuacji.  Należy jednak zwrócić uwagę, że wśród przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów są przepisy przewidujące możliwość odstąpienia przez organ od nałożenia kary.

ODSTĄPIENIE OD NAŁOŻENIA KARY:

Przepisy ustawy o SENT przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (art 21 ust. 3, art 22 ust. 3, art. 24 ust. 3), przesłanki odstąpienia oraz warunki odstąpienia (art 26 ust 3).

Zgodnie z wymienionymi przepisami na wniosek podmiotu który ma być ukarany (podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego lub przewoźnika) lub z urzędu organ może odstąpić od nałożenia kary w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem takiego podmiotu lub interesem publicznym. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego  szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych (przy czym do dnia 2.2.2018 r. takie rozporządzenie nie zostało wydane).

W obecnej chwili trudno formułować jakiekolwiek kategoryczne stwierdzenia dotyczące tego kiedy w praktyce możliwe będzie, że organ odstąpi od wymierzenia kary. Kluczowe znaczenie w tym zakresie będzie miała wykładnia tego co należy rozumieć jako ważny interes podmiotu, który ma zostać ukarany oraz jak należy rozumieć pojęcie interesu publicznego (pojęciami tymi posługują się przepisy). Ważne w tym zakresie może okazać się wydanie rozporządzenia, które zgodnie z art 26 ust 4 powinna wydać Rada Ministrów w celu określenia w nim szczegółowych warunków odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych.

W praktyce jednak nie docierają informacje, by organ w przypadku stwierdzenia naruszenia odstąpił od nałożenia kary pieniężnej.

W jednym przypadku organ musi odstąpić od nałożenia kary:

W jednym przypadku ustawa SENT przewiduje obowiązek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Dotyczy to sytuacji, gdy niewykonanie obowiązku niezwłocznego zaktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu (art 8 ust. 1) wynikało z niedostępności rejestru – art. 24 ust 2 ustawy SENT.

BEZ KARY ZA BŁĘDY W SENT, KTÓRE BYŁY NEUTRALNE DLA BUDŻETU. Niestety nie w przypadku przewoźników.

W wyniku nowelizacji ustawy, od 14 czerwca 2018 r. obowiązuje nowe  rozwiązanie, zgodnie z którym, jeżeli w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej stwierdzono naruszenie ustawy SENT, które nie spowodowało uszczupleń  podatku VAT oraz podatku akcyzowego, to  nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej (art. 30 ust 1 i 4 ustawy). Zgodnie z tym rozwiązaniem przedsiębiorcy nie będą karani za błędy w zgłoszeniach SENT, które były neutralne dla budżetu. Rozwiązania tego nie stosuje się jednak do przewoźników. 

Jakie przepisy stosuje się do kar pieniężnych?

Art 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów stanowi, że “w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.” Jednocześnie należy zwrócić uwagę na obowiązujące od niedawna (1 czerwca 2017 r., tj. już po wejściu przepisów ustawy SENT), przepisy Działu IVa Kodeksu Postępowania Administracyjnego (KPA), dotyczące administracyjnych kar pieniężnych (art. 189a – 189k). Uzasadnieniem uchwalenia przepisów KPA dotyczących kar pieniężnych, było uporządkowania zasad ich stosowania. Art 189a §  1 KPA stanowi, że “w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu.” Natomiast zgodnie z §  2 w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów działu IVa KPA w tym zakresie nie stosuje się. Przepisy KPA dotyczące kar pieniężnych, których niestety nie stosuje się do kar przewidzianych w ustawie o o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przewidują wprost przypadki zaniechania ukarania oraz miarkowania kar w zależności od stopnia naruszenia. Z tej perspektywy, rozwiązanie zawarte w ustawie SENT, odsyłające w zakresie kar do ordynacji podatkowej, a nie do KPA, wydaje się nie najlepszym rozwiązaniem, bowiem ordynacja podatkowa dotyczy należności podatkowych, a kary pieniężne takimi nie są i całkowicie inny jest cel ich stosowania. Ordynacja podatkowa z oczywistych względów nie zawiera rozwiązań dotyczących nakładania administracyjnych kar pieniężnych i w sytuacji gdy ustawodawca zdecydował się na kompleksowe ich uregulowania w KPA, trafniejszym rozwiązaniem byłoby odsyłanie w zakresie nieuregulowanym właśnie do KPA. Argumenty dotyczące rozwiązań zawartych w KPA, ale też wypracowanych przez doktrynę prawa i orzecznictwo w odniesieniu do kar pieniężnych mogą stanowić argumenty w przypadku postępowań sądowoadministracyjnych dotyczących kar za błędy w SENT. W przypadku skarg na decyzje warto również odwołać się do orzeczeń TK oraz sądów administracyjnych dotyczących tej problematyki, w szczególności zasady proporcjonalności, silnie zakorzenionej zarówno w Konstytucji, jak i prawie unijnym. Zgodnie z tą zasadą kary powinny być adekwatne do naruszenia, tj. ani za słabe, ani za mocne.

KORZYSTNY wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2018 r., I SA/Ol 204/18

Na wstępie należy zaznaczyć, że wyroki wydane w indywidualnych sprawach nie wiążą innych sądów orzekających choćby w identycznych sprawach. Jednak argumentacja użyta przez Sąd w konkretnej sprawie może okazać się użyteczna w innej sprawie. Z tego względu należy zwrócić uwagę na korzystny dla przewoźników  wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2018 r, sygn. akt I SA/Ol 204/18 dotyczący błędów w zgłoszeniu SENT.

Sprawa dotyczyła kary w wysokości 5.000 zł za nie uzupełnienie w zgłoszeniu SENT numeru licencji przewoźnika.

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że w przypadku przewidzianej w ustawie  SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary w postaci interesu publicznego, organy korzystają z praktyki orzeczniczej  dotyczącej tej przesłanki w przypadku umarzania zaległości podatkowych na podstawie art 67a o.p. Zdaniem Sądu, jak najbardziej należy korzystać z tego dorobku, nie można jednak czynić tego w sposób automatyczny. Odstąpienie od nałożenia kary na podstawi przepisów ustawy SENT może mieć miejsce również z urzędu. WSA wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę, organ powinien uwzględnić ocenę prawną zawartą w wyroku, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia “interes publiczny”, użytego w art.22 ust.3 ustawy SENT oraz zbada możliwości jego zastosowania w niniejszej sprawie, a następnie dokona ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnej z prawidłową wykładnią pojęcia “interes publiczny”, z poszanowaniem zasad zawartych w art. art.120, art.121 §1 oraz art.187 §1 Op., tj. zasady legalizmu, zasady prowadzania postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zasady oficjalności postępowania dowodowego.

PODSUMOWANIE

Jak wynika z powyższego, uniknięcie kar, chociażby za drobne błędy w SENT jest bardzo trudno. Dlatego najlepszym sposobem ich uniknięcia jest skrupulatne przestrzeganie zapisów ustawy i  niepopełnianie błędów. W przypadku jednak gdy takie błędy pojawią się, a  przez UCS zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie nałożenia kary, należy wziąć aktywny w nim udział. Od kilku miesięcy obowiązują regulacje, które pozwolą uniknąć odbiorcom i nadawcom kar w przypadku gdy drobne błędy nie wiązały się z uszczupleniem należności budżetowych, a naruszenia SENT zostaną stwierdzone w trakcie kontroli podatkowej lub celno-skarbowej. Regulacje te nie dotyczą jednak przewoźników. W chwili obecnej trudno jednoznacznie stwierdzić w jakim kierunku pójdzie orzecznictwo sądów administracyjnych w odniesieniu do drobnych uchybień nie wiążących się z jakimkolwiek ryzykiem uszczupleń podatku VAT lub akcyzy.

Jeżeli Państwo dysponujecie wiedzą o korzystnych dla przewoźników orzeczeniach sądów administracyjnych dotyczących SENT bardzo prosimy o podzielenie się nimi w komentarzach pod artykułem (z podaniem sygnatury sądowej sprawy)

 

Help Desc SISC

W przypadku wątpliwości dotyczących stosowania ustawy można skorzystać z informacji udzielanej przez Służbę Celną  – usługa Help Desk SISC. Udzielanie informacji klientom przez Help Desk SISC następuje przy wykorzystaniu trzech podstawowych form komunikacji: mail, telefon, portal. Z naszego doświadczenia wynika, że w przypadku precyzyjnego sformułowania problemu i pytania, informacja udzielana jest bardzo szybko. Na odpowiedź czekaliśmy zaledwie kilka minut i była ona bardzo jasna.

Więcej artykułów dotyczących SENT w sekcji Pakiet przewozowy | SENT.

Masz pytania?

Jeżeli masz pytania, istnieje potrzeba dalszego wyjaśnienia opisanej kwestii lub potrzebujesz pomocy prawnej to zapraszamy do kontaktu z Kancelarią sekretariat@prawnicybiznesu.pl lub telefonicznie 691 839 919 lub 61 424 46 50.

 

Podobał Ci się ten artykuł?

Jeśli tak, to zapisz się na subskrypcję. Powiadomię Cię o nowych artykułach.

 

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez KORCZYŃSKI Kancelaria Adwokacka Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest KORCZYŃSKI Kancelaria Adwokacka z siedzibą w Poznaniu.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem sekretariat@prawnicybiznesu.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: