Kara za błąd SENT: czy można jej uniknąć?

SENT to System Elektronicznego Nadzoru Transportu służący do monitorowania przewozu tzw. towarów wrażliwych. Nakłada on obowiązki na podmioty uczestniczące w obrocie tymi towarami – przede wszystkim na przewoźników, nadawców i odbiorców. Za ich niedopełnienie grożą wysokie kary pieniężne. W praktyce jednak zdarza się, że czasami, w trakcie obsługi systemu SENT, pojawi się błąd. Taki jak np. błąd w numerze licencji lub numerze rejestracyjnym, przeoczenie dyrektyw kontroli, przerwa w przekazywaniu danych GPS. Czy w takiej sytuacji kara za błąd SENT jest nieunikniona, czy też można jej uniknąć? W szczególności, jeżeli błąd jest wynikiem roztargnienia lub przeoczenia, a nie celowego działania. W tym wpisie, podobnie jak w innych na naszej stronie wyjaśniamy, czy można uniknąć kar za błędy SENT. Czym jest odstąpienie od nałożenia kary. Jakie są przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. Kiedy organ umorzy postępowanie dotyczące kary.

Kiedy zostanie wszczęte postępowanie za błąd SENT?

Postępowanie dotyczące nałożenia kary za naruszenie SENT może być wszczęte w następujących przypadkach:

• po kontroli na drodze
• w następstwie sprawdzenia rejestru zgłoszeń SENT
• po kontroli podatkowej lub celno-skarbowej

Według naszych obserwacji, najczęstszą przyczyną wszczynania postępowań są nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli na drodze. Kolejnym powodem są sprawdzenia rejestru zgłoszeń SENT.

Jakie decyzje wydaje UCS

Gdy Organ wszczyna postępowanie w sprawie naruszenia SENT, może podjąć jedną z trzech decyzji:

• nałożyć karę w ściśle określonej wysokości, bez możliwości jej zmniejszenia
• umorzyć postępowanie, jeżeli w jego toku stwierdzi, że nie doszło do naruszenia przepisów
• odstąpić od nałożenia kary – i to właśnie temu przypadkowi poświęcamy najwięcej uwagi

Po nałożeniu kary istnieje jeszcze możliwość jej umorzenia, ale to zupełnie inna procedura, stosowana tylko w wyjątkowych sytuacjach.

Decyzja o nałożeniu kary

Jeżeli Organ stwierdzi, że doszło do naruszenia obowiązków SENT nakłada karę pieniężną w sztywno określonej wysokości. Oznacza to, że za określony rodzaj naruszenia grozi kara w konkretnej wysokości. Np. 10 000 lub 20 000 zł lub np. 46 % wartości brutto przewożonego towaru. Według przeważającego poglądu orzecznictwa sądowego, kary te nie  podlegają miarkowaniu. Oznacza to, że nie mogą zostać one obniżone. A zatem przykładowo, jeżeli za określone naruszenie grozi kara 10 000 zł, to organ nie może jej zmniejszyć do np. 2 000 zl lub 7 000 zł. Są to tzw. kary w sztywno określonej wysokości. Więcej na ten temat napisaliśmy w artykule SENT obniżenie kary – czy jest możliwe?

Decyzja o umorzeniu postępowania

Jeżeli natomiast zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie nałożenia kary i w jego toku UCS stwierdzi, że nie doszło do naruszenia przepisów SENT, wówczas umorzy postępowanie. Przyczyną umorzenie postępowania jest jego bezprzedmiotowość. W tym przypadku nie dochodzi do stwierdzenia naruszenia. Przyczyną umorzenia postępowania może być np. niepodleganie przewozu monitorowaniu SENT. Inną przyczyną umorzenia postępowania może być stwierdzenie, że do naruszenia jednak nie doszło.

Od umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary należy odróżnić umorzenie kary. W przypadku umorzenia postępowania nie dochodzi do przypisania naruszenia, postępowanie jest umarzane przed nałożeniem kary. W przypadku umorzenia kary – może to nastąpić dopiero po jej nałożeniu, tzn. gdy decyzja stanie się ostateczna. Umorzenie kary następuje tylko w wyjątkowych sytuacjach. Jest ono traktowane jak ulga w zapłacie podatków i pomoc publiczna. Taki rodzaj decyzji jest absolutnym wyjątkiem. W praktyce nie spotkaliśmy się z taką decyzją.

Decyzja o odstąpieniu od nałożenia kary za błąd SENT

Z perspektyw tytułu artykułu, najistotniejsza jest możliwość odstąpienia od nałożenia kary. W tym przypadku, UCS pomimo stwierdzenia, że doszło do naruszenia, odstępuje od nałożenia kary za nie. Jednak pomimo tego, że ma ono takie same skutki finansowe jak umorzenie postępowania, to zasadniczo się od niego różni.

Przesłanki odstąpienia od nałożenia kary za błąd SENT

Przepisy SENT przewidują dwie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary

• przesłankę ważnego interesu strony oraz
• przesłankę interesu publicznego

Ważny interes strony

W przypadku ważnego interesu strony, przesłanka ta odczytywana jest w powiązaniu z sytuacją majątkową lub osobistą strony. W praktyce sprowadza się to do oceny tego, czy strona jest w stanie uregulować nałożoną karę. Przesłanka ta ma wyjątkowy charakter. Hipotetycznie odnosi się wyłącznie do takiego podmiotu, którego sytuacja finansowa jest na tyle zła, że nie będzie on w stanie uregulować nałożonej kary. Przesłankę tę organy, co do zasady badają wyłącznie na wniosek.

Interes publiczny

W praktyce o wiele ważniejsza od przesłanki ważnego interesu strony jest przesłanka interesu publicznego.  Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie. Oznacza to, że  wypełnienie go treścią należy do organów decydujących o nałożeniu kary. W orzeczeniach dotyczących spraw SENT, sądy nie wskazują na definicję pojęcia interesu publicznego. Wskazują natomiast na zasady przez pryzmat których należy go oceniać, w szczególności zasadę proporcjonalności. Pojęcie interesu publicznego to rodzaj tak zwanej klauzuli generalnej, która umożliwia organom uwzględnienie w ramach niej różnych okoliczności, między innymi tego, by nałożona kara nie była niesprawiedliwa.

Jak wskazują Sądy w orzeczeniach dotyczących SENT – przy wykładni interesu publicznego należy respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli i podmiotów gospodarczych zaufania do organów państwa, a nałożenie kary pieniężnej powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy.

Interes publiczny – rodzaj błędu

Przesłanka interesu publicznego w kontekście kary za błąd SENT odnosi się przede wszystkim do charakteru naruszenia, a nie do tego, kto je popełnił. Takie podejście uznaje się za bardziej sprawiedliwe, ponieważ kluczowe znaczenie ma ocena samego błędu – jego wagi i skutków. Należy wziąć pod uwagę, czy dane uchybienie mogło realnie zagrozić wpływom Skarbu Państwa oraz w jaki sposób do niego doszło, np. w wyniku nieumyślnego działania czy zwykłego przeoczenia. W takich przypadkach organ może ocenić, czy w konkretnych okolicznościach istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Decyzja ta powinna być niezależna od osoby lub firmy, która popełniła naruszenie, a opierać się na zasadzie proporcjonalności – czyli ocenie, czy sankcja byłaby adekwatną reakcją. Jeśli w identycznej sytuacji dotyczącej innego podmiotu również należałoby odstąpić od ukarania, oznacza to, że interes publiczny przemawia za rezygnacją z kary.

Przykłady błędów SENT

Częstym uchybieniem po stronie przewoźników w systemie SENT jest brak wpisania numeru licencji w zgłoszeniu. W wielu wyrokach sądy administracyjne wskazywały, że w takiej sytuacji interes publiczny przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary za błąd SENT. Kluczowy jest tu charakter naruszenia, a nie np. kondycja finansowa przedsiębiorcy. Warto jednak podkreślić, że istnieją również orzeczenia prezentujące odmienne stanowisko – uznające, że nawet tego rodzaju, pozornie drobny błąd w zgłoszeniu SENT może stanowić podstawę do wymierzenia sankcji. W tym zakresie orzecznictwo nie jest jednolite i cały czas ewoluuje. Innym częstym błędem popełnianym przez przewoźników jest przerwa w przekazywaniu danych GPS trwająca dłużej niż 1 godzinę. Również w tym przypadku zdarzają się decyzje w których organy odstępują od nałożenia kary. Kolejnym rodzajem błędu jest rozpoczęcie przewozu w innej dacie nić podana w zgłoszeniu SENT. Błędem,z którym spotykamy się stosunkowo często jest błąd w numerze dokumentu przewozowego. Więcej na temat najczęstszych błędów SENT można przeczytać na naszym wpisie: Częste błędy SENT

Przepisy ustawy SENT przewidują także inne sytuacje, w których organ ma możliwość, a czasem obowiązek, odstąpienia od nałożenia kary. Organ nie nałoży sankcji m.in. wtedy, gdy brak aktualizacji zgłoszenia wynikał z niedostępności rejestru SENT. Przepisy SENT stanowią również, że postępowania w w sprawie kary pieniężnej nie wszczyna się, jeśli naruszenie wykryto w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, a uchybienie to nie spowodowało uszczuplenia podatku VAT ani akcyzy. Wyłącznie to nie dotyczy jednak przewoźników oraz transportu określonych towarów, w tym produktów leczniczych. Jak podkreślają organy administracyjne i sądy, ten mechanizm nie ma zastosowania w przypadku tzw. kontroli drogowej.

Podsumowując:

• W przypadku stwierdzenia naruszenia SENT Organy mają możliwość odstąpić od nałożenia kary.
• Odstąpienie od kary w SENT jest wyjątkiem, a nie regułą.
• Organy mogą to zrobić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem strony lub interesem publicznym.
• Najlepszą metodą na uniknięcie kary jest skrupulatne przestrzeganie obowiązków SENT.
• Jeśli jednak błąd już się pojawi, warto aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i przedstawić argumenty na rzecz odstąpienia od kary.