Kara za niezgłoszenie SENT — czy możliwe jest odstąpienie?

SENT to system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Podmioty uczestniczące w takim przewozie (nadawcy, przewoźnicy, odbiorcy) mają szereg obowiązków, w tym zgłoszenie transportu do rejestru SENT, bieżące monitorowanie pojazdu za pomocą GPS (przekazywanie organom danych o lokalizacji pojazdu), stawienie się do kontroli na żądanie służb, aktualizowanie zgłoszenia przy zmianie okoliczności przewozu oraz zamknięcie zgłoszenia po jego zakończeniu. Niewywiązanie się z tych obowiązków zagrożone jest dotkliwymi karami finansowymi, z których najwyższa jest kara za niezgłoszenie SENT. Wynosi ona aż 46% wartości brutto przewożonego towaru podlegającego obowiązkowi zgłoszenia (jednak nie mniej niż 20 000 zł). W niektórych przypadkach, jeżeli wartość towaru jest duża, kara może wynieść nawet kilkaset tysięcy złotych. Wobec tego rodzi się pytanie o to: czy w przypadku takiego uchybienia na firmę musi zostać nałożona kara? Czy wysokość kary może zostać w jakikolwiek sposób zmniejszona lub czy istnieje możliwość odstąpienia od jej nałożenia?

Czy kara za niezgłoszenie SENT może zostać obniżona?

Przepisy SENT przewidują kary w tzw. sztywno określonej wysokości. Oznacza to, że za określone naruszenia grożą kary w konkretnej wysokości, np. 10 000 zł, 20 000 zł. Również kara za niezgłoszenie SENT ma charakter sztywny bowiem zależy ona od wartości towaru. Oznacza to, że kara taka nie podlega miarkowaniu – obniżeniu, uwagi np. na okoliczności naruszenia lub brak jego intencjonalności. Tak określone kary mogą budzić wątpliwości z perspektywy zasady proporcjonalności. Jest to przez nas podnoszone w odwołaniach i skargach do sądów administracyjnych. Niemniej jednak, w orzecznictwie sądów administracyjnych dominujący jest pogląd, że kary przewidziane w SENT nie podlegają miarkowaniu. Zatem nie można zmniejszyć ich wysokości. Chociaż należy zaznaczyć, że pojawiły się pierwsze wyroki (w sprawach prowadzonych przez naszą kancelarię), w których sąd administracyjny, odwołując się do zasady proporcjonalności oraz orzecznictwa TSUE wskazał, że możliwe jest miarkowanie kar SENT. Bowiem nie zawsze jedno naruszenie jest równe drugiemu.

Odstąpienie od nałożenia kary

Zatem skoro co do zasady nie jest możliwe obniżenie grożącej kary, to czy firma, która naruszyła przepisy SENT zawsze musi zostać ukarana? Przepisy SENT przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary. W tym zakresie wskazują na dwie przesłanki odstąpienia: ważny interes strony i interes publiczny. W praktyce, istotne znaczenie ma interes publiczny. Jeżeli dochodzi do odstąpienia od nałożenia kary, to właśnie z uwagi na interes publiczny. Należy jednak podkreślić, że odstąpienie od nałożenia kary ma charakter wyjątkowy. Dlatego najlepszym sposobem uniknięcia kar jest skrupulatne wypełnianie obowiązków SENT i nie popełnianie błędów. Organy jednak mają „wentyl bezpieczeństwa”, który w pewnych uzasadnionych sytuacjach pozwala zaniechać ukarania.

Odstąpienie od kary za drobne błędy

W naszym wpisie Częste błędy SENT opisaliśmy najczęstsze błędy, z jakimi spotykamy się w naszej praktyce. Błędy te można podzielić na drobniejsze (formalne), jak i na te poważniejsze. Waga błędu może wynikać również z indywidualnych okoliczności jego popełnienia. W przypadku drobnych błędów, szansa na odstąpienie od nałożenia kary jest większa. Przykładem błędu, w przypadku którego organy odstąpiły od nałożenia kary, jest np. błąd w numerze licencji transportowej. Odstąpienie od nałożenia kary zależy jednak od indywidualnych okoliczności sprawy.

Kara za niezgłoszenie SENT – czy możliwe jest odstąpienie

Znacznie poważniej wygląda sprawa w przypadku niezgłoszenia przewozu podlegającego SENT. Takie naruszenie traktowane jest jako najpoważniejsze. I zagrożone jest najwyższą karą – w wysokości 46% wartości brutto przewożonego towaru podlegającego obowiązkowi zgłoszenia (jednak nie mniej niż 20 000 zł). Czy w takiej sytuacji możliwe jest odstąpienie od nałożenia kary? Przepisy nie wykluczają możliwości odstąpienia od nałożenia kary również w tym przypadku. Jednak, jeżeli będzie ono miało miejsce, to będzie miało charakter absolutnie wyjątkowy.

Ważny wyrok NSA

Rozpatrując możliwość odstąpienia od nałożenia kary za niezgłoszenie przewozu do SENT, warto zwrócić uwagę na orzeczenie NSA z 2024 r.

Kara z ustawy o SENT nie jest karą nakładaną w sposób absolutny, automatyczny i w każdej sytuacji faktycznej. Choć niewątpliwie rozwiązania te są surowe, co w sposób oczywisty wymusza i zarazem uzasadnia potrzeba ochrony szeroko rozumianego systemu podatkowego przed jego naruszaniem, zwłaszcza w sposób celowy i zorganizowany, to jednak w każdym indywidualnym przypadku zastosowanie kary poprzedzone musi zostać analizą przesłanek odstąpienia od jej nałożenia, o czym stanowi m.in. art. 21 ust. 3 ustawy. Rozsądny luz decyzyjny nie wynika zatem tylko z tego, że uchwalono przepisy umożlwiające odstępowanie od nałożenia kar pieniężnych, ale także na odpowiedniej praktyce w tym zakresie. Jeżeli górę w niej weźmie fiskalizm prawa, a nie potrzeba każdorazowego, szczegółowego ważenia okoliczności sprawy, to można będzie mówić o naruszeniu zasady proporcjonalności. Zwrócić bowiem należy uwagę, że nie tylko uchwalone prawo, ale także i praktyka orzecznicza kształtują postrzeganie danej instytucji.

W przywołanym powyżej orzeczeniu NSA szeroko odniósł się do uzasadnienia projektu ustawy SENT. Wskazując na cel ustawy i jej sens. NSA bardzo wnikliwie odniósł się do tego, czym jest odstąpienie od nałożenia kary.

Artykuły dotyczące SENT

adw. dr Dawid Korczyński

apl. radc. Kacper Depta