e-TOLL: przedawnienie kary po 9 miesiącach

Kary za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty w systemie e-TOLL nie mogą być nakładane bezterminowo. Ustawodawca przewidział, że GITD ma 9 miesięcy na wszczęcie postępowania dotyczącego nałożenia kary. Termin ten liczy się od dnia popełnienia naruszenia – czyli od dnia przejazdu bez opłaty. Co istotne, według dominującego orzecznictwa liczy się data wszczęcia postępowania (wystawienia zawiadomienia przez organ), a nie jego doręczenia stronie (firmie, przewoźnikowi). 9-miesięczne przedawnienie wszczęcia dotyczy pojazdów tzw. ciężarowych (w przypadku tzw. opłat autostradowych nie ma takiego terminu). W przypadku wszczęcia postępowania w terminie 9 miesięcy organ ma 5 lat na wydanie decyzji ostatecznej (liczone od daty naruszenia).

Uwaga: poniższe zasady odnoszą się do naruszeń e-TOLL popełnionych pojazdami ciężarowymi o DMC powyżej 3,5 tony (oraz autobusami) na drogach płatnych. Dla samochodów osobowych korzystających z płatnych autostrad obowiązuje odrębna procedura oraz inny termin przedawnienia.

Podstawa prawna – 9 miesięcy

Termin przedawnienia wynika wprost z art. 13n ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem  Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy.

Kary za nieuiszczenie opłaty elektronicznej e-TOLL – nakłada Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) w drodze decyzji administracyjnej.

Jak liczyć 9-miesięczny termin? Czy decyduje moment, w którym organ wszczął postępowanie (podjął pierwszą czynność, tj. wystawił zawiadomienie o wszczęciu), czy dopiero moment doręczenia zawiadomienia stronie.

Wszczęcie czy doręczenie stronie?

Zgodnie z dominującym poglądem orzecznictwa postępowanie administracyjne wszczynane z urzędu zostaje wszczęte z chwilą podjęcia przez organ pierwszej czynności w sprawie, natomiast zawiadomienie strony o wszczęciu (art. 61 § 4 k.p.a.) stanowi realizację gwarancji procesowej i nie wyznacza samej daty wszczęcia. Przy takim ujęciu dla zachowania terminu z art. 13n u.d.p. rozstrzyga to, czy organ wszczął postępowanie przed upływem 9 miesięcy od dnia naruszenia. Nawet jeżeli zawiadomienie nie zostało stronie doręczone przed upływem 9-miesiecznego terminu.

Zdarzają się jednak orzeczenia odmienne. Część sądów, odwołując się do zasady zaufania do państwa, przyjmowała za rozstrzygające doręczenie zawiadomienia stronie w terminie. Jednak obecnie, orzeczenia te stanowią mniejszość. Co oczywiście nie wyklucza postawienia zarzutu w tym zakresie w odwołaniu – jeżeli taka sytuacja miała miejsce – tzn. postępowanie zostało wszczęte na skraju przedawnienia, a zawiadomienie o nim doręczone już po 9 miesiącach.

Wszczęcie wstrzymuje przedawnienie

Wszczęcie postępowania w terminie 9 miesięcy wstrzymuje bieg przedawnienia naruszenia, którego dotyczy postępowanie (art. 13n ust. 2 u.d.p.). Nie oznacza to jednak, że organ ma nieograniczony czas na zakończenie sprawy. Zastosowanie znajduje tu ogólna reguła z art. 189g § 1 k.p.a., zgodnie z którą administracyjna kara pieniężna co do zasady nie może zostać nałożona, jeżeli od dnia naruszenia upłynęło 5 lat. Jednocześnie art. 13n ust. 2 u.d.p. jest niedostatecznie jasny w zakresie tego jaki termin wstrzymuje wszczęcie.

Ciężarówki, a nie samochody osobowe

9-miesięczny termin z art. 13n ustawy o drogach publicznych dotyczy kar za nieuiszczenie opłaty elektronicznej e-TOLL – a więc przejazdów pojazdów i zespołów pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony oraz autobusów. W przypadku samochodów osobowych korzystających z płatnych autostrad obowiązuje odrębna procedura (opłata autostradowa) i nie stosuje się do niej 9-miesięcznego terminu. Nie należy więc przenosić zasad „ciężarowych” na sprawy dotyczące osobówek. Jest to temat który wymaga odrębnego omówienia. Odmienna również jest procedura odwoławcza – to dwa różne postępowania. Więcej we wpisie Wezwanie do wniesienia opłaty za przejazd autostradą e-TOLL – co zrobić i jak odwołać się.

Petycja w sprawie kar e-TOLL

Jako kancelaria PrawnicyTransportu.pl złożyliśmy petycję w sprawie zmian dotyczących kar e-TOLL i ich zracjonalizowania – przede wszystkim odejścia od karania firm, których naruszenie polegało jedynie na nieprzedpłaceniu przejazdu w przypadku jego zarejestrowania. Z petycją można zapoznać się w tym miejscy PETYCJA. Sprawą zainteresował się również Rzecznika Praw Obywatelskich.

Podsumowanie

Kara e-TOLL przedawnia się po 9 miesiącach od dnia naruszenia (art. 13n ust. 1 u.d.p.). Według dominującego orzecznictwa dla zachowania terminu decyduje data wszczęcia postępowania (wystawienia zawiadomienia), a nie jego doręczenia – z zastrzeżeniem odmiennej, wyjątkowej linii orzeczniczej. Wszczęcie postępowania w terminie wstrzymuje bieg przedawnienia (art. 13n ust. 2); dalszą granicą jest 5-letni termin z art. 189g § 1 k.p.a. Termin dotyczy pojazdów ciężkich (DMC > 3,5 t) – nie samochodów osobowych na płatnych autostradach.

Zapoznaj się z naszymi artykułami

Jako Kancelaria od wielu lat pomagamy w sprawach e-TOLL, a wcześniej viaTOLL. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poznaj dokładnie temat:

• e-TOLL: odwołanie od kary
• Kara za e-TOLL: przebieg postępowania
• e-TOLL i kaucja od zagranicznego przewoźnika
• Wyrok TSUE C‑61/23 w sprawie kar dotyczących opłat drogowych
• Petycja e-TOLL
• e-TOLL czynny żal
• e-TOLL mandat odwołanie od kar 1500 zł
• Sztywne kary e-TOLL naruszają zasadę proporcjonalności

Pomoc Kancelarii

Jeżeli otrzymali Państwo zawiadomienie lub decyzję nakładającą karę e-TOLL zapraszamy do zapoznania się z naszymi wpisami. Kwestia przedawnienia to nie jedyna linia obrony. Nasza kancelaria od wielu lat pomaga w przygotowaniu wyjaśnień, wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skarg do sądu administracyjnego i reprezentuje przewoźników w takich postępowaniach.

dr Dawid Korczyński – adwokat

tel. +48 691 839 919 · sekretariat@prawnicytransportu.pl