SENT beton: obowiązki, procedury, kary

Prace nad projektem przepisów obejmujących monitorowaniem SENT przewóz betonu są już na finiszu. Projekt procedowany jest pod numerem UD109. Oznacza to, że obowiązki określane jako „SENT beton” z dużym prawdopodobieństwem zaczną obowiązywać jeszcze w 2026 r.

Dlatego warto już teraz dokładnie zapoznać się z planowanymi regulacjami.

SENT beton w postaci masy betonowej

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej, monitorowaniem w systemie SENT zostanie objęty przewóz szeroko rozumianego betonu. Tj. betonu towarowego oraz innych mieszanek na bazie spoiw mineralnych, w postaci masy gotowej do wylania, rozsypania, wbudowania lub innego zastosowania. Obejmuje to w szczególności zaprawy towarowe, podkłady podłogowe, podsypki cementowo-piaskowe oraz mieszanki CBGM (potocznie określane m.in. jako wylewki, jastrychy lub szlichty).

Obowiązek monitorowania przewozu betonu w ramach „SENT beton” będzie dotyczył wszystkich przewozów betonu. W tym również do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Np. betonu przewożonego do budowy domu. W tych jednak przypadkach, to nie odbiorca (osoba fizyczna) będzie potwierdzała odbiór betonu, ale będzie to robił jego dostawca. O tym w dalszej części artykułu.

Nie podlegają SENT gotowe wyroby betonowe (np. kostka, krawężniki, płyty)

W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że proponuje się objęcie systemem SENT przewozu betonu, tj. materiału powstałego ze zmieszania cementu, kruszywa grubego i drobnego oraz ewentualnych domieszek i dodatków, który uzyskuje swoje właściwości w wyniku hydratacji cementu. Towar ten może występować w postaci płynnej, półpłynnej lub sypkiej.

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu zaproponowana opisowa definicja betonu stanowi rezultat uwag zgłoszonych w toku konsultacji zewnętrznych projektu z przedstawicielami branży betonowej. Definicja została skonstruowana w sposób jednoznacznie wskazujący, że systemem SENT objęty będzie towar w postaci masy betonowej gotowej do wylania, rozsypania, wbudowania lub innego zastosowania, a nie gotowe wyroby betonowe. Gotowe wyroby betonowe (np. kostka brukowa, krawężniki, płyty betonowe) nie będą objęte systemem SENT. Cyt. za uzasadnieniem projektu.

Czym jest system SENT?

System SENT to System Elektronicznego Nadzoru Transportu. Służy on do elektronicznego monitorowania przewozu tzw. towarów wrażliwych. Początkowo, jak weszły przepisy (w 2017 r.) monitorowanie dotyczyło takich towarów jak paliwa, oleje, smary, alkohol. Z czasem obowiązki SENT zostały rozszerzone na kolejne kategorie towarów i przewozów.

Pojęcie SENT odnosi się zarówno do przepisów, jak i rozwiązań technicznych wprowadzonych na ich podstawie. Jeżeli chodzi o przepisy, to SENT odnosi się do ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Pojęcie to dotyczy również rozporządzeń wydanych na podstawie ww. ustawy. Jeżeli chodzi o rozwiązania techniczne, to SENT odnosi się do obowiązków cyfrowych wykonywanych za pośrednictwem rządowej platformy PUESC. Jest to Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych. W zakresie SENT nie funkcjonują rozwiązania „papierowe”. Całość obowiązków (raportowania) wykonywana jest w formie elektronicznej. Wyjątek w tym zakresie stanowią jedynie tzw. zgłoszenia awaryjne.

Obowiązki SENT

Do podstawowych obowiązków SENT należy:

• zgłoszenia przewozu do systemu SENT – na platformie PUESC
• przekazanie numeru referencyjnego SENT wraz z kluczem
• aktualizowanie danych w systemie w przypadku ich zmiany
• uzupełnienie zgłoszenia przez przewoźnika
• monitorowanie GPS na całej trasie przewozu towaru
• zamknięcie zgłoszenia SENT po dostarczeniu towaru

Zakres obowiązków może się różnić w zależności od rodzaju transportu, w szczególności od tego, który podmiot dokonuje zgłoszenia.

Przewozy betonu w ramach całej umowy; WZ do każdego przewozu

Projekt nowelizacji przewiduje szczególne rozwiązanie dla realizacji większej liczby przewozów betonu w ramach jednej umowy — tzw. zgłoszenie zbiorcze SENT dla całej umowy.

Zgodnie z projektowanymi przepisami, w przypadku zawarcia umowy pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą na dostawę betonu lub wykonanie robót budowlanych, przewidującej dostarczenie betonu w ilości przekraczającej 100 m³, podmiot wysyłający będzie mógł — przed dokonaniem pierwszego przewozu — przesłać do rejestru SENT zgłoszenie obejmujące realizację całej umowy. Dotyczy to w szczególności inwestycji takich jak budowa mostu, drogi czy osiedla mieszkaniowego.

Zgłoszenie zbiorcze SENT obejmie przewozy betonu w ilości określonej w umowie, realizowane od jednego podmiotu wysyłającego wyłącznie do jednego podmiotu odbierającego prowadzącego działalność gospodarczą, do jednego lub wielu miejsc dostarczenia towaru (np. kolejne budynki, obiekty budowlane lub odcinki drogi). W praktyce zgłoszenie będzie obejmowało wszystkie transporty betonu wykonywane pojazdami poruszającymi się po drogach publicznych, od rozpoczęcia do zakończenia inwestycji.

W ramach takiego zgłoszenia podmiot wysyłający — zamiast danych dotyczących pojedynczego przewozu — wprowadzi do systemu SENT dane stron umowy (podmiotu wysyłającego i odbierającego wraz z adresami i numerami identyfikacji podatkowej oraz innymi danymi), okres realizacji umowy z podaniem konkretnych dat rozpoczęcia i zakończenia, rodzaju towaru oraz całkowitej objętości betonu przewidzianej do dostarczenia, a także miejsc załadunku i rozładunku. Dane te będą wykorzystywane do weryfikacji realizacji obowiązków SENT przez podmiot wysyłający, kontroli tras przewozu oraz ważności zgłoszenia.

WZ z numerem referencyjnym do każdego przewozu

W przypadku zastosowania tzw. zgłoszenia zbiorczego SENT dla całej umowy, podmiot wysyłający — po otrzymaniu numeru referencyjnego SENT — będzie zobowiązany do umieszczenia go na dowodzie wydania zewnętrznego (WZ), który musi towarzyszyć przewożonemu betonowi. Dowód księgowy powinien zawierać numer referencyjny oraz elementy wymagane art. 21 ustawy o rachunkowości.

Podmiot wysyłający będzie przekazywał przewoźnikowi, do każdego przewozu betonu realizowanego w ramach zgłoszenia zbiorczego, dowód WZ z naniesionym numerem referencyjnym. Dokument ten będzie towarzyszył przewożonemu towarowi przez cały czas transportu.

Istotne jest, że dowód księgowy w postaci elektronicznej, towarzyszący przewozowi towarów w systemie SENT, musi umożliwiać bezpośrednie zapoznanie się z jego treścią. Format dokumentu powinien zapewniać możliwość podglądu i odczytu przez odbiorców bez konieczności przetwarzania lub interpretowania danych strukturalnych. Jest to niezbędne dla weryfikacji transakcji podczas kontroli przewozu towarów.

Co szczególnie istotne z punktu widzenia praktyki, numer referencyjny SENT musi zostać umieszczony na dokumencie WZ jeszcze przed rozpoczęciem dostaw betonu.

Brak umieszczenia numeru referencyjnego SENT na dowodzie księgowym towarzyszącym przewożonemu towarowi będzie skutkował nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł.

30 dni na podsumowanie ilości dostarczonego betonu

W przypadku zastosowania zgłoszenia zbiorczego SENT w ramach całej umowy, podmiot wysyłający będzie zobowiązany do uzupełnienia zgłoszenia o informację o łącznej ilości dostarczonego betonu. Będzie miał na to 30 dni od dnia zakończenia realizacji umowy. Obowiązek ten ma na celu umożliwienie rozliczenia dostaw betonu przewiezionego w ramach jednej inwestycji.

W celu weryfikacji prawidłowości zgłoszenia oraz rozliczenia przewozów realizowanych w systemie „SENT beton”, właściwy organ Krajowej Administracji Skarbowej (UCS) będzie uprawniony do żądania od zgłaszającego przekazania — za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych — elektronicznej kopii umowy, jej ewentualnych zmian, a także zestawienia wystawionych i wydanych dla tych dostaw dowodów księgowych oraz innych dokumentów związanych z realizacją umowy (cyt. za uzasadnieniem projektu).

Dłuższa ważność numeru referencyjnego dla tzw. „zgłoszenia zbiorczego w ramach całej umowy”

W przypadku zgłoszenia zbiorczego SENT w ramach całej umowy, numer referencyjny nadany zgłoszeniu będzie ważny do 30-tego dnia od daty zakończenia realizacji umowy. Okres ten ma zapewnić podmiotowi wysyłającemu czas na podsumowanie dostaw oraz wypełnienie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o informację o łącznej ilości dostarczonego betonu.

W okresie ważności zgłoszenia konieczne będzie aktualizowanie danych w nim zawartych na zasadach określonych w art. 8 ustawy SENT. Zmiana warunków umowy — przykładowo w drodze aneksu przesuwającego termin zakończenia realizacji inwestycji — będzie wymagała odpowiedniej aktualizacji zgłoszenia. Zgodnie z przyjętą w ustawie zasadą dane dotyczące towaru nie będą jednak podlegały aktualizacji (art. 8 ust. 2 ustawy SENT).

W sytuacji, gdy realizacja inwestycji będzie wymagała dostawy większej ilości betonu niż wynika to z zawartej umowy, konieczne będzie dokonanie zgłoszeń dla poszczególnych przewozów betonu na zasadach ogólnych. Alternatywnie podmiot wysyłający będzie mógł skorzystać z możliwości dokonania kolejnego zgłoszenia zbiorczego, o którym mowa w art. 5 ust. 2a ustawy SENT (cyt. za uzasadnieniem projektu).

Obowiązek potwierdzenie odbioru betonu przez Firmę

W przypadku dostaw betonu do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, podmiot wysyłający będzie zobowiązany przekazać podmiotowi odbierającemu numer referencyjny zgłoszenia SENT.

Numer ten umożliwi odbiorcy wykonanie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o informacje dotyczące odbioru towaru.

Podmiot odbierający będzie zobowiązany uzupełnić zgłoszenie SENT. O dane obejmujące: dzień dostarczenia betonu oraz ilość odebranego towaru. Obowiązek ten musi zostać wykonany nie później niż w terminie ważności numeru referencyjnego, który wynosi 10 dni od dnia dokonania zgłoszenia przewozu towaru.

Po upływie tego terminu system SENT dokonuje automatycznego zamknięcia zgłoszenia, uniemożliwiając jego dalszą aktualizację lub uzupełnienie. W praktyce oznacza to, że jeżeli dostarczenie betonu nastąpi w ostatnim dniu ważności numeru referencyjnego, podmiot odbierający będzie zobowiązany uzupełnić zgłoszenie tego samego dnia, w którym nastąpi odbiór towaru.

Brak potwierdzenia odbioru betonu w systemie SENT albo nieprawidłowe uzupełnienie danych o odbiorze będzie skutkować nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł.

Odbiór betonu przez osoby prywatne – potwierdza dostawca

Projekt ustawy nie nakłada na osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej odbierające nabyty beton obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o informacje o jego odbiorze.

Potwierdzenia odbioru tego towaru będzie dokonywał podmiot wysyłający. Dlatego też w przypadku przewozu betonu podmiot wysyłający nie będzie przekazywał numeru referencyjnego podmiotowi odbierającemu będącemu osobą fizyczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej.

Przerwa w przekazywaniu danych GPS – do 15 minut

Projekt przewiduje także szczególne rozwiązanie dotyczące przerwy w przekazywaniu danych lokalizacyjnych GPS w przypadku przewozu betonu w systemie SENT.

Jeżeli podczas transportu betonu wystąpi niesprawność lokalizatora albo Zewnętrznego Systemu Lokalizacji (ZSL) trwająca dłużej niż 15 minut, kierujący pojazdem będzie zobowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu lub w zatoce postojowej oraz telefonicznego powiadomienia o tej niesprawności naczelnika właściwego urzędu celno-skarbowego (UCS) dla miejsca dostarczenia towaru.

Powiadomienia będzie mógł dokonać również podmiot zarządzający dostawą betonu — po otrzymaniu informacji od kierowcy — zarówno po stronie podmiotu wysyłającego, jak i przewoźnika. Po dokonaniu zgłoszenia do UCS przewóz betonu będzie mógł zostać kontynuowany.

Obowiązek poinformowania o 15-minutowej przerwie w przekazywaniu danych GPS oraz możliwość kontynuowania przewozu po spełnieniu tego obowiązku wynikają ze specyfiki transportu betonu. Towar ten przewożony jest zazwyczaj na krótkich dystansach — od kilku do kilkudziesięciu kilometrów — które mogą zostać pokonane w czasie krótszym niż jedna godzina. Zatrzymanie pojazdu na drodze mogłoby prowadzić do zniszczenia towaru wskutek jego zastygnięcia, jak również do uszkodzenia środka transportu, w szczególności bębna betonomieszarki (tzw. „gruszki”) (cyt. za uzasadnieniem projektu).

SENT beton – najczęstsze pytania i odpowiedzi

Zobacz, jakie najczęstsze pytania padają z ust klientów naszej kancelarii, dotyczące monitoringu przewozów betonu w systemie SENT.

Kiedy SENT na beton?

Termin wejścia w życie przepisów dotyczących monitorowania przewozów betonu nie jest jeszcze oficjalnie znany, jednak prace legislacyjne znajdują się na bardzo zaawansowanym etapie. Można zatem zakładać, że regulacje te wejdą w życie jeszcze w 2026 r., najprawdopodobniej w drugiej połowie roku.

Jakie towary podlegają pod SENT?

Obecnie systemowi SENT podlegają przewozy tzw. towarów wrażliwych, w szczególności paliw, olejów oraz smarów. Kolejną kategorię stanowią towary rolne i spożywcze pochodzące z państw trzecich. Od dnia 17 marca 2026 r. obowiązkiem monitorowania zostanie objęty również przewóz odzieży i obuwia. 

Kto jest zwolniony z SENT?

Zwolnienia z obowiązków wynikających z systemu SENT mogą mieć różny charakter – zasadniczo podmiotowy albo przedmiotowy. Oznacza to, że wyłączenie może wynikać albo z rodzaju przewożonego towaru bądź warunków jego transportu (np. przewóz w opakowaniach jednostkowych), albo z cech podmiotu dokonującego przewozu lub odbiorcy towaru.

Przykładowo, w przypadku gdy towar jest przewożony do podmiotu nieprowadzącego działalności gospodarczej, dla wielu kategorii towarów przewóz taki nie podlega monitorowaniu. Kolejną grupę wyłączeń stanowią określone rodzaje przewozów, w szczególności przewozy realizowane w procedurze tranzytu celnego oraz przewozy ze składu podatkowego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy.

Co grozi za brak SENT?

Za naruszenie obowiązków wynikających z systemu SENT przewidziane są wysokie kary pieniężne, nakładane na podmioty, które nie wywiązały się z ciążących na nich obowiązków. Co istotne, dla nałożenia kary nie ma znaczenia stopień winy podmiotu. O jej wymierzeniu decyduje sam fakt stwierdzenia naruszenia, w szczególności braku wymaganego zgłoszenia przewozu. 

Autor:
dr Dawid Korczyński
adwokat