We wpisie z dnia 5 czerwca 2017 r. http://prawnicytransportu.pl/czy-przewoz-paliw-podlega-monitorowaniu/ informowaliśmy o możliwych wątpliwościach interpretacyjnych dotyczących tego, czy dostawy paliw dla rolników podlegają monitorowaniu. Wątpliwości wyłaniały się na gruncie tego, czy pod pojęciem działalności gospodarczej, którym posługuje się ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, należy faktycznie rozumieć pozarolniczą działalność gospodarczą, czy wszelką działalność gospodarczą. We wpisie powołano pismo Ministerstwa Finansów z dnia 26.4.2017 r. SC5.0723.37.2017, w którym wyjaśniono, że w ocenie MF rolnik prowadzący działalność rolniczą, o ile nie prowadzi jednocześnie działalności gospodarczej nie może być uznany za podmiot odbierający, w rozumieniu ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Tym samym, według MF, dostawy paliwa dla rolników nie podlegają monitorowaniu.

Wątpliwości interpretacyjne rozwieje ustawowe wyjaśnienie pojęcia działalności gospodarczej o której mowa w ustawie o o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Zgodnie z projektem ustawy z 26 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz ustawy o drogach publicznych za działalność gospodarczą będzie uznawana działalność gospodarcza podlegająca wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (projektowany art. 1a ustawy).

Projektowana definicja działalności gospodarczej nie będzie pozostawiała żadnych wątpliwości, że pod pojęciem działalności gospodarczej nie mieści się działalność rolnicza, a zatem dostawy paliwa dla rolników nie podlegają monitorowaniu.

20 czerwca 2017 r. pod sygn. P 124/15 Trybunał Konstytucyjny uznał, że stosowanie wobec przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy za ten sam czyn polegający na poświadczeniu nieprawdy w zaświadczeniu o działalności kary kryminalnej z kodeksu karnego i kary pieniężnej z ustawy o transporcie drogowym jest niezgodne z Konstytucją.

Wyrok trybunału dotyczył art. 271 § 1 kodeksu karnego przewidującego odpowiedzialność karną za poświadczenie nieprawdy (zagrożenie karą pozbawienia wolności, jak również możliwość orzeczenia kary grzywny) oraz art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewidującego zagrożenie karą pieniężną w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie.

Wyrok dotyczy tylko i wyłącznie osób fizycznych wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, bowiem tylko osoby fizyczne mogą ponosić odpowiedzialność karną przewidzianą w kodeksie karnym (art. 271). Wyrok ma znaczenie tylko dla osób fizycznych które zostały ukarane dwoma karami – z kodeksu karnego oraz z ustawy o transporcie drogowym za jedno i to samo naruszenie. Zatem orzeczenie nie dotyczy sytuacji gdy np. osoba fizyczna została ukarana karą z kodeksu karnego, a Spółka lub firma w której osoba fizyczna była zatrudniona,  karą pieniężną, bowiem nie może wówczas być mowy o podwójnym ukaraniu tej samej osoby. Wyrok TK dotyczy podwójnego karania jednej osoby za ten sam czyn.

Problem konstytucyjny dotyczył dopuszczalności pociągnięcia do odpowiedzialności za przestępstwo osoby fizycznej, wobec której – w związku z tym samym czynem – już wcześniej została wyegzekwowana odpowiedzialność administracyjna (kara pieniężna). Za umieszczenie w „Zaświadczeniu o działalności” nieprawdziwych informacji organ Inspekcji Transportu Drogowego na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 8000 zł. Niezależnie od tego prokuratura wniosła akt oskarżenia do sądu, zarzucając popełnienie przestępstwa poświadczenia nieprawdy, o jakim mowa w art. 271 § 1 kodeksu karnego. Trybunał Konstytucyjny rozpatrując sprawę uznał, że w tym przypadku łączenie administracyjnej kary pieniężnej z odpowiedzialnością za przestępstwo, za które grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, stanowi naruszenie zakazu podwójnego karania za ten sam czym (zasada ne bis in idem) oraz zasady proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie prawa. TK nie zakwestionował samej możliwości nakładania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie obowiązków związanych z wykonywaniem transportu drogowego. TK natomiast zakwestionował mechanizm karania jaki tworzy możliwość nakładania administracyjnych kar pieniężnych i kar kryminalnych za ten sam czyn tej samej osoby fizycznej. TK wskazał, że ustawodawca kształtując mechanizmy stosowania sankcji prawnych przez organy władzy publicznej musi uwzględnić wymagania konstytucyjne, do których należą zakaz karania dwu- lub wielokrotnie tej samej osoby za ten sam czyn oraz ogólna zasada proporcjonalności karania. W szczególności niedopuszczalna byłaby sytuacja, w której wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, stosowane miałyby być łącznie różne rodzaje środków o charakterze represyjnym, służących ochronie tych samych dóbr prawnie relewantnych.

Trybunał zwrócił również uwagę na bardzo ważną kwestię, która z pewnością legła u podstaw orzeczenia – charakter kar pieniężnych. Wskazał on, że kara pieniężna, o jakiej mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., realizuje przede wszystkim funkcję represyjną. Stosowana jest jako swoista „odpłata” za naruszenie obowiązków i warunków przewozu drogowego niezależnie od tego, czy doszło do jakiegokolwiek uszczerbku w budżecie państwa. Nie ma zatem kompensacyjnego charakteru (choć stanowi dochód państwa). Podobnie jak kary przewidziane w kodeksie karnym, administracyjna kara pieniężna również pełni funkcję prewencyjną, zniechęcając do łamania prawa. Jednocześnie oba środki karania przewidziane w art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 271 § 1 k.k. mają, w gruncie rzeczy, ten sam cel, polegający na ochronie dobra, jakim jest prawdziwość dokumentów będących w obrocie prawnym.  To stwierdzenie Trybunału może mieć bardzo istotne znaczenie dla szeregu kwestii związanych ze stosowaniem administracyjnych kar pieniężnych w transporcie drogowym.

ZNACZENIE WYROKU TK

Wyrok TK ma praktyczne znacznie dla osób fizycznych którym została wymierzona kara z kodeksu karnego i kara pieniężna na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. Osoby takie mogą wnosić o wznowienie postępowań, co jednak ograniczone jest terminem.

Ponadto argumentacja przedstawiona przez Trybunał może mieć istotne znaczenie w innych postępowaniach dotyczących stosowania administracyjnych kar pieniężnych w transporcie drogowym.

Jak informowaliśmy we wcześniejszym wpisie pt.: Nowe obowiązki sprawozdawcze i informacyjne dot. paliw ciekłych od lipca i sierpnia, na podmioty z branży paliwowej zostały nałożone nowe obowiązki sprawozdawcze i informacyjne – wpis z dnia 12 czerwca 2017 r.

Do 7 lipca 2017 r. firmy paliwowe muszą złożyć Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki Informację o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności.  Wzór informacji stanowi załącznik do Rozporzadzenia z 16 maja 2017 r w sprawie wzoru informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw cieklych.

W tym miejscu znajdziecie Państwo aktywny formularz do wypełnienia Informacja o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych w.d.p.d._aktywny wzór.

Ewentualne dalsze informacje dotyczące sposobu wypełnienia informacji znajdziecie Państwo na stronie URE w tym miejscu.

Od 30 listopada 2017 r. zacznie funkcjonować prowadzony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego jawny i publiczny Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD). Utworzenie Rejestru stanowi wypełnienie przez Polskę zobowiązań wynikających z praw unijnego (rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego). Krajowy Rejestr będzie elementem europejskiego systemu ERRU (European Register of Road Transport Undertakings). Krajowe rejestry przedsiębiorców transportowych będą połączone na szczeblu unijnym.

Krajowy Rejestr (KREPTD) będzie składał się z trzech ewidencji:

  1. Ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego,
  2. Ewidencji poważnych naruszeń, o których mowa w rozporządzeniu unijnym (mogących prowadzić do utraty dobrej reputacji),
  3. Ewidencji osób, które zostały uznane za niezdolne do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy do czasu przywrócenia dobrej reputacji.

Celem utworzenia Rejestru jest nadzór na firmami wykonującymi przewozy równolegle w kilku krajach UE. Z uwagi na obszerność zagadnień dotyczących ewidencji wymienionych w pkt 2 i 3 zostaną one opisane w kolejnych wpisach. Poniżej natomiast przedstawione zostaną informacje dotyczące ewidencji przedsiębiorców, którzy mają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika.

Po pierwsze, dane dotyczące przedsiębiorców związanych z transportem jakie zostaną ujawnione w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego będą dosyć szczegółowe. Należą do nich: firma przedsiębiorcy, jego adres i siedziba albo miejsca zamieszkania, REGON, NIP, rodzaj posiadanego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz numery seryjne wypisów z zezwolenia, liczbę pojazdów objętych zezwoleniem, numer seryjny licencji wspólnotowej oraz numery seryjne wypisów z tej licencji, status zezwolenia na wykonywanie zawodu, początek ważności, koniec, data cofnięcia, zawieszenia, wygaśnięcia licencji wspólnotowej, powód zawieszenia lub cofnięcia tej licencji, a także szczegółowe dane związane z numerami seryjnymi cofniętych wpisów.

Ponadto w rejestrze znajdą się także: imię i nazwisko przedstawiciela prawnego przedsiębiorcy oraz data i miejsce jego urodzenia. Podobne dane będą zmieszczone w przypadku osoby zarządzającej transportem. W rejestrze znajdzie się imię i nazwisko tej osoby, również data i miejsce jej urodzenia, adres zamieszkania, numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, data wydania oraz kraj wydania tego certyfikatu. Jeżeli natomiast firma transportowa jest mikroprzedsiębiorcą i mogła, bez wyznaczania zarządzającego transportem spełniającego warunki wynikające z rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu w ewidencji znajdą się dane tej osoby takie jak imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, a także data wydania i kraj w jakim został wydany certyfikat.

Po drugie, powyższe dane będą jawne i publicznie dostępne w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych – z pewnymi wyjątkami. Do wyjątków tych należą tylko adres zamieszkania, data i miejsce urodzenia osoby zarządzającej transportem i te same dane dotyczące osoby fizycznej uprawnionej przez mikroprzedsiębiorcę do wykonywania zadań zarządzającego transportem.

Co to oznacza? Tyle, że każdy będzie mógł za darmo sprawdzić wymienione powyżej dane swojego obecnego lub przyszłego kontrahenta i tak np. zobaczyć ile firma ma pojazdów objętych zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, dane dotyczące licencji, dane zarządzającego transportem itd.

W kwietniu i w maju 2017 r. Minister Energii wydał trzy rozporządzenia regulujące rynek paliw ciekłych, przewidziane w ustawie Prawo energetyczne (wg art. 4ba ust. 6, art. 43d ust. 2 i art. 43e ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne):

Rozporzadzenie z 16 maja 2017 r w sprawie wzoru informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw cieklych

Rozporzadzenie z 21 kwietnia 2017 w sprawie wzoru sprawozdania o podmiotach zlecajacych uslugi magazynowania przeladunku

Rozporzadzenie z 15 maja 2017 r w sprawie wzoru sprawozdania o rodzajach oraz ilosci wytworzonych

W związku z wejściem w życie w/w rozporządzeń na podmioty z branży paliwowej zostały nałożone nowe obowiązki sprawozdawcze i informacyjne.

Warto zwrócić uwagę na terminy wskazane w rozporządzeniach, tj.:

  • 7 lipca 2017 r.
  • 14 lipca 2017 r.
  • 20 sierpnia 2017 r.

***

Szczegółowy opis obowiązków wynikających z wejścia w życie ww. rozporządzeń znajduje się na stronie URE  https://www.ure.gov.pl/pl/urzad/dla-koncesjonariuszy/jak-uzyskac-koncesje/paliwa-ciekle